Fondsboekhouding
Hoe wordt de waarde van het fonds berekend, hoe werken in- en uitstap, en hoe worden fees verrekend? Deze pagina zet het volledige boekhoudmodel stap voor stap uiteen.
Zie Het Plan voor het fondsoverzicht en Kostenmodel voor de fee scenario-analyse.
Unit-based NAV
Beleggers kopen participatie-eenheden (units) tegen de actuele NAV per unit. Eigendom wordt dus uitgedrukt in units, niet in percentages of vaste bedragen. Dat is het standaardmodel voor open-end beleggingsfondsen onder Nederlandse en Europese regelgeving.
Kerneigenschappen:
- Fungibele units: Alle units in een risicoprofiel hebben dezelfde NAV per unit op een gegeven NAV-datum
- Instap: Belegger betaalt EUR, ontvangt units tegen de huidige NAV/unit
- Uitstap: Belegger levert units in, ontvangt EUR tegen de huidige NAV/unit (na fees en opzegtermijn)
- NAV-venster: Maandelijks. Alle in- en uitstappen worden uitgevoerd op de maandelijkse NAV-berekeningsdatum
NAV-berekening in 6 stappen
Elke maand wordt de NAV per unit berekend via een vast proces:
| Stap | Actie | Toelichting |
|---|---|---|
| 1 | Portefeuillewaarde ophalen | IBKR-accountwaarde (primair, derde-partij geverifieerd) + engine-berekening (sanity check) |
| 2 | Reconciliatie | Als verschil > 0,1%: blokkeer publicatie, handmatige review |
| 3 | Conversie naar EUR | ECB-referentiekoers op NAV-datum. Dubbele valutaregistratie (USD + EUR) voor audit |
| 4 | Management fee aftrekken | Jaarlijkse fee / 12, afgetrokken van fondswaarde. Verlaagt NAV/unit, geen unit-aftrek |
| 5 | Performance fee boeken | Maandelijkse opbouw per belegger (boven persoonlijke HWM). Jaarlijkse kristallisatie |
| 6 | NAV/unit berekenen | Fondswaarde na fees / totaal uitstaande units |
Belt-and-suspenders verificatie: de IBKR-accountwaarde is de gepubliceerde NAV, dus door een derde partij geverifieerd en verdedigbaar richting toezichthouder. De engine-berekening dient als sanity check. Een afwijking boven 0,1% blokkeert publicatie.
Publicatieworkflow: concept -> geverifieerd -> gepubliceerd. Een gepubliceerde NAV is definitief; correcties lopen via de volgende maand, met toelichting.
Fee-mechanismen
Management Fee
De management fee (jaarlijks tarief, maandelijks afgetrokken) verlaagt de NAV/unit direct. Er worden geen units afgetrokken. Beleggers zien dus meteen een NAV waarin de fee al verwerkt is.
Maandelijkse aftrek = fondswaarde_eur × (jaarlijks_tarief / 12)Het definitieve tarief (tussen 1% en 2%) wordt samen met de commerciële medeoprichter vastgesteld.
Performance Fee met High-Water Mark
Performance fees worden alleen geheven op winst boven de persoonlijke high-water mark (HWM) van elke belegger. Dat voorkomt dat beleggers twee keer betalen voor hetzelfde rendement.
Hoe het werkt:
- Bij eerste instap wordt de NAV/unit op dat moment de persoonlijke HWM van de belegger
- Elke maand: als NAV/unit > HWM, wordt de performance fee opgebouwd (nog niet afgerekend)
- Jaarlijkse kristallisatie (31 december of bij uitstap): opgebouwde fees worden afgerekend via unit-aftrek
- Na kristallisatie wordt de HWM bijgewerkt naar het nieuwe NAV-niveau
| Moment | Wat gebeurt er |
|---|---|
| Instap bij NAV 100 | Persoonlijke HWM = 100 |
| NAV stijgt naar 110 | Opbouw: fee over 10 × units × tarief |
| NAV daalt naar 95 | Geen fee (onder HWM). HWM blijft 100 |
| NAV stijgt naar 105 | Nog steeds onder HWM van 110 na kristallisatie, of 100 als nog niet gekristalliseerd — fee alleen over het deel boven HWM |
Equalisatiemethode: Whitefield gebruikt equalisatie in plaats van series-accounting. Dat betekent een enkele NAV/unit voor alle beleggers in hetzelfde risicoprofiel, met HWM-tracking per belegger. Eenvoudiger en transparanter op kleine schaal (10-50 beleggers).
Instap en uitstap
Instap (Subscriptie)
Aanvraag → Goedkeuring → Wachten op NAV-venster → Uitvoering → Units ontvangen- Belegger dient instroomaanvraag in met EUR-bedrag
- Admin keurt goed in het beheerpaneel
- Op de maandelijkse NAV-datum worden units berekend en uitgegeven
- Units verschijnen op het beleggersdashboard
Units-berekening: units = eur_bedrag / nav_per_unit
Uitstap (Redemptie)
Aanvraag → Opzegtermijn (30 dagen) → Goedkeuring → NAV-venster → Uitvoering → Betaling- Belegger dient uitstroomaanvraag in (units of EUR-bedrag)
- 30 dagen opzegtermijn begint — bedoeld als anti-timingbescherming
- Na afloop van de opzegtermijn: wachten op het volgende maandelijkse NAV-venster
- Units worden ingeleverd, eventuele performance fee wordt afgerekend
- EUR wordt overgemaakt naar de bankrekening van de belegger
Opzegtermijn berekening: De uitvoeringsdatum is de eerste dag van de maand na afloop van de opzegtermijn. Voorbeeld: aanvraag op 15 maart → opzegtermijn loopt tot 14 april → einde maand april → uitvoering op 1 mei. Totale doorlooptijd: ~47 dagen.
Onveranderlijk unit-grootboek
Alle unit-transacties worden vastgelegd in een onveranderlijk grootboek (immutable ledger). Dat is de enige bron van waarheid voor eigendomsregistratie.
Regels:
- Geen wijzigingen of verwijderingen — afgedwongen door een database-trigger, niet alleen door applicatiecode
- Correcties via compenserende CORRECTION-entries met toelichting
- Elke entry bevat: units, NAV/unit, EUR-bedrag, USD-equivalent, wisselkoers, en goedkeuring
Transactietypen:
| Type | Units | Wanneer |
|---|---|---|
| SUBSCRIBE | Positief | Maandelijks NAV-venster, bij instap |
| REDEEM | Negatief | Na opzegtermijn, bij uitstap |
| FEE_PERF | Negatief | Jaarlijkse kristallisatie of bij uitstap |
| CORRECTION | Positief of negatief | Correctie van een eerdere fout |
Integriteitscontrole: na elke transactiereeks moet gelden: som van alle units in het grootboek = totaal uitstaande units per belegger. Een afwijking blokkeert NAV-publicatie.
Valutaverwerking
De portefeuille is 100% in USD (Amerikaanse aandelen via IBKR). Beleggers zien alles in EUR.
Elke NAV-berekening slaat beide valuta’s op:
| Veld | Valuta | Bron |
|---|---|---|
| Portefeuillewaarde | USD | IBKR-accountwaarde |
| Engine-waarde | USD | Engine-berekening (sanity check) |
| Wisselkoers | EUR/USD | ECB-referentiekoers |
| Fondswaarde | EUR | Berekend: USD / koers |
| NAV per unit | EUR | Na fee-aftrek, per unit |
De ECB-referentiekoers (dagelijks gepubliceerd, 16:00 CET) is de standaard voor regelgevende rapportage. De exacte koers wordt opgeslagen voor auditdoeleinden.
Reconciliatie
Maandelijkse afstemming tussen IBKR (primaire bron) en de engine (controle):
| Niveau | Drempel | Actie |
|---|---|---|
| OK | ≤ 0,1% | NAV publiceerbaar |
| Waarschuwing | 0,1% - 1,0% | Review vereist, NAV publiceerbaar na goedkeuring |
| Fout | > 1,0% | NAV-publicatie geblokkeerd tot oplossing |
Bij een portefeuille van EUR 100.000 is 0,1% gelijk aan EUR 100. Strak genoeg om echte fouten te vangen, ruim genoeg om kleine timingverschillen op te vangen.
Beleggerscyclus
De volledige reis van aanmelding tot eventuele uitstap:
| Stap | Status | Actie |
|---|---|---|
| 1. Aanmelding | In behandeling | Aanvraag ingediend via investeerdersportaal |
| 2. Goedkeuring | Goedgekeurd | Admin keurt goed (handmatig bij lancering) |
| 3. KYC/AML | Geverifieerd | Identificatieverificatie afgerond |
| 4. KID-erkenning | — | Belegger bevestigt Key Information Document |
| 5. Participatieovereenkomst | — | Digitale ondertekening (eIDAS-conform) |
| 6. Eerste instap | Actief | Units uitgegeven bij maandelijks NAV-venster. Persoonlijke HWM vastgesteld |
| 7. Doorlopend | Actief | Maandelijkse NAV, fee-opbouw, dashboardupdates |
| 8. Uitstap | — | 30-dagen opzegtermijn, uitvoering bij NAV-venster, EUR-betaling |
| 9. Volledige uitstap | Uitgestroomd | Alle units ingeleverd, eindstatus (record blijft bewaard) |
Precisie en afronding
Financiele berekeningen gebruiken vaste-kommagetallen, nooit floating-point:
| Datatype | Precisie | Gebruik |
|---|---|---|
| Units | 8 decimalen | Unit-hoeveelheden |
| Valuta (EUR/USD) | 2 decimalen | Alle geldbedragen |
| Wisselkoersen | 6 decimalen | Forex-standaard |
| NAV/unit | 8 decimalen | Nauwkeurige waardering |
Afrondingsregel: ROUND_HALF_EVEN (bankiersafronding) voor alle unit-berekeningen. Dat voorkomt richtingsbias en zorgt dat de som van alle individuele unit-saldi klopt met het totaal.